Kiedy dziecko ma 5 lat, poj\u0119cie \u201e\u015bmier\u0107\u201d zaczyna nabiera\u0107 dla niego bardziej szczeg\u00f3\u0142owej i konkretnej postaci. Wtedy zaczyna wykazywa\u0107 obawy dotycz\u0105ce w\u0142asnej \u015bmiertelno\u015bci. Zdarza si\u0119, \u017ce unika martwych zwierz\u0105t, np. ptak\u00f3w.<\/p>\n
Z drugiej strony, dzieci poni\u017cej 6. r.\u017c. maj\u0105 niejasny obraz \u015bmierci. Nie s\u0105 w stanie do ko\u0144ca zrozumie\u0107, \u017ce jest to proces nieodwracalny, cz\u0119sto uwa\u017caj\u0105, \u017ce b\u0119d\u0105 \u017cy\u0142y wiecznie.<\/p>\n
Niekiedy wierz\u0105 w odwracalno\u015b\u0107 \u015bmierci \u2212 przez chwil\u0119 jeste\u015b martwy, po czym znowu wracasz do \u017cycia.<\/p>\n
Dziecko w m\u0142odszym wieku szkolnym (7\u221211 lat) boi si\u0119 ju\u017c bardziej realnych rzeczy: b\u00f3lu, skaleczenia, wypadku, choroby, \u015bmierci bliskich czy zgubienia si\u0119. W tym okresie dzieci zazwyczaj ju\u017c do\u015b\u0107 dobrze rozumiej\u0105 ide\u0119 umierania. Jednak nadal mog\u0105 w k\u00f3\u0142ko zadawa\u0107 te same pytania, nie dlatego, \u017ce nie s\u0142uchaj\u0105, co si\u0119 do nich m\u00f3wi, ale dlatego, \u017ce jest im trudno pewne rzeczy zrozumie\u0107. W tym wieku dobrze przekaza\u0107 dziecku informacje dotycz\u0105ce naszych przekona\u0144 o tym, co si\u0119 dzieje lub nie dzieje z cz\u0142owiekiem po \u015bmierci, zaznaczaj\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce s\u0105 to nasze przekonania.<\/p>\n
Proces oswajania si\u0119 ze \u015bmierci\u0105 w\u0142asn\u0105 i najbli\u017cszych mo\u017ce przej\u015b\u0107 \u0142agodnie i szybko lub trwa\u0107 przez kilka tygodni, zw\u0142aszcza je\u015bli ju\u017c wcze\u015bniej dziecko mia\u0142o nasilony l\u0119k separacyjny. L\u0119k przed \u015bmierci\u0105 kogo\u015b z rodziny jest bowiem szczeg\u00f3lnym rodzajem l\u0119ku separacyjnego.<\/p>\n
Zar\u00f3wno \u015bmier\u0107, jak i choroba, szczeg\u00f3lnie ta d\u0142ugotrwa\u0142a, zagra\u017caj\u0105ca \u017cyciu, maj\u0105 znacz\u0105cy wp\u0142yw na emocje i zachowanie dziecka. To od rodzic\u00f3w, przez ich zachowania, s\u0142owa i gesty, dzieci mog\u0105 nauczy\u0107 si\u0119 rozumienia i oswajania tych trudnych sytuacji.<\/p>\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci prze\u017cywa \u015bmier\u0107 r\u00f3wnie intensywnie jak doro\u015bli, cho\u0107 dynamika zachowa\u0144 mo\u017ce by\u0107 u nich inna, np. dziecko mo\u017ce zasmuci\u0107 si\u0119 lub rozp\u0142aka\u0107 podczas zabawy, a za chwil\u0119 \u015bmia\u0107 si\u0119 i bawi\u0107. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce dzieci, zw\u0142aszcza te ma\u0142e, nie rozumiej\u0105 ca\u0142kowicie konsekwencji odej\u015bcia bliskiej osoby, a poza tym ich \u015bwiat zabawy, potrzeba eksploracji otoczenia jest dla nich na tyle potrzebna i wa\u017cna, \u017ce odci\u0105ga my\u015bli od trudnej sytuacji. Nie jest to absolutnie dow\u00f3d na ich oboj\u0119tno\u015b\u0107.<\/p>\n
Reakcje dzieci s\u0105 dostosowane do etapu rozwoju, a ich znajomo\u015b\u0107 przez doros\u0142ych jest niezb\u0119dna do odpowiedniej pomocy dzieciom w okresie \u017ca\u0142oby.<\/p>\n
Do 2. r.\u017c. dziecko nie rozumie jeszcze \u015bmierci, wsp\u00f3\u0142odczuwa natomiast ze stanem emocjonalnym opiekuna, szczeg\u00f3lnie matki. W tym czasie najwa\u017cniejsza jest sta\u0142a opieka nad dzieckiem i zaspokajanie jego potrzeb.<\/p>\n
Od 2. do 5. r.\u017c. poj\u0119cie \u201e\u015bmier\u0107\u201d zaczyna ju\u017c rozwija\u0107 si\u0119 w umy\u015ble dziecka.<\/p>\n
W wieku 5 lat dziecko ma \u015bwiadomo\u015b\u0107 rozr\u00f3\u017cnienia os\u00f3b zmar\u0142ych od \u017cyj\u0105cych. Dzieci mog\u0105 szuka\u0107 zwi\u0105zku przyczynowo- -skutkowego mi\u0119dzy ich zachowaniem, my\u015blami i s\u0142owami a \u015bmierci\u0105 bliskiej osoby i odczuwa\u0107 smutek, z\u0142o\u015b\u0107 i niepok\u00f3j.<\/p>\n
Zdarza si\u0119, \u017ce dziecko mo\u017ce si\u0119 obwinia\u0107 o \u015bmier\u0107 swoich bliskich. Przyczyn\u0105 tego jest dzieci\u0119cy egocentryzm, kt\u00f3ry powoduje, \u017ce dziecko, stawiaj\u0105c siebie w centrum \u015bwiata, uwa\u017ca, \u017ce to ono jest przyczyn\u0105 wielu zjawisk, tak\u017ce \u015bmierci swojego rodzica, opiekuna czy krewnego.<\/p>\n
U dzieci w wieku przedszkolnym mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107 my\u015bli, fantazje na temat w\u0142asnej \u015bmierci, by ponownie spotka\u0107 si\u0119 z ukochan\u0105 osob\u0105, a tak\u017ce l\u0119ki, \u017ce rodzic lub inna osoba z rodziny tak\u017ce umr\u0105. Mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 koszmary senne, utrata apetytu, moczenie nocne czy r\u00f3\u017cne choroby jako forma wyra\u017cenia przez dziecko emocji, kt\u00f3rych nie potrafi nazwa\u0107. W tym okresie dziecko mo\u017ce zacz\u0105\u0107 bawi\u0107 si\u0119 w pogrzeb lub umieranie. W ten spos\u00f3b, za pomoc\u0105 zabawy, przepracowuje ono swoje trudne emocje zwi\u0105zane ze \u015bmierci\u0105 bliskiej osoby czy zwierz\u0119cia.<\/p>\n
W wieku 6\u22128 lat dziecko zaczyna mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 nieodwracalno\u015bci i przyczynowo\u015bci \u015bmierci, oko\u0142o 7. r.\u017c. zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce \u015bmier\u0107 jest powszechna, a w wieku 8 lat, wie, \u017ce zmar\u0142a osoba traci zdolno\u015b\u0107 odczuwania b\u00f3lu.<\/p>\n
Starsze dzieci martwi\u0105 si\u0119, kto b\u0119dzie si\u0119 nimi wtedy opiekowa\u0142, i niepokoj\u0105 si\u0119, \u017ce mog\u0105 zosta\u0107 same. Mog\u0105 czu\u0107 si\u0119 tak\u017ce z jakiego\u015b powodu \u201einne\u201d, szczeg\u00f3lnie gdy osob\u0105, kt\u00f3r\u0105 trac\u0105, jest rodzic. Gama emocji podczas prze\u017cywania \u017ca\u0142oby jest ju\u017c o wiele szersza.<\/p>\n
Dziecko mo\u017ce odczuwa\u0107 smutek, \u017cal, osamotnienie, l\u0119k, poczucie winy, strach i z\u0142o\u015b\u0107, a ich prze\u017cywanie staje si\u0119 coraz bardziej podobne do prze\u017cywania emocji przez doros\u0142ych. W tym okresie dzieci mog\u0105 ukrywa\u0107 si\u0119 ze swoimi emocjami, czyli na przyk\u0142ad p\u0142aka\u0107 w samotno\u015bci b\u0105d\u017a poszukiwa\u0107 zwi\u0119kszonej uwagi ze strony doros\u0142ych, np. chc\u0105 by\u0107 cz\u0119\u015bciej przytulane.<\/p>\n
U niekt\u00f3rych dzieci mog\u0105 si\u0119 tak\u017ce pojawi\u0107 zachowania agresywne, cz\u0119sto wynikaj\u0105ce z nieradzenia sobie z prze\u017cywaniem trudnych emocji. W tym okresie dzieci s\u0105 o wiele bardziej zainteresowane wszelkimi obrz\u0119dami, ceremoni\u0105 pogrzebu i szczeg\u00f3\u0142ami dotycz\u0105cymi sfery biologicznej \u015bmierci. Mog\u0105 zadawa\u0107 wiele pyta\u0144 dotycz\u0105cych tych temat\u00f3w.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie b\u0119d\u0105 tak\u017ce dzieci, kt\u00f3re w inny spos\u00f3b zareaguj\u0105 na \u015bmier\u0107 bliskich. Czasami dziecko, mimo \u017ce ju\u017c powinno rozumie\u0107 \u015bmier\u0107, nie ma jej \u015bwiadomo\u015bci b\u0105d\u017a pojawia si\u0119 ona u niego wcze\u015bniej.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0105c o \u015bmierci i decyduj\u0105c, jak wiele powiedzie\u0107, nale\u017cy pod\u0105\u017ca\u0107 tropem zadawanych przez dziecko pyta\u0144 i bra\u0107 pod uwag\u0119 stopie\u0144 wykazywanego przez nie zaciekawienia.<\/p>\n
Dziecko, zadaj\u0105c pytania, samo wytyczy kierunek rozmowy i oka\u017ce doros\u0142ym, czego oczekuje. Warto te\u017c zapyta\u0107 dziecko, jak zrozumia\u0142o 105 rodzica, by rozwia\u0107 wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci i sprawdzi\u0107, czy nie pojawi\u0142 si\u0119 l\u0119k czy trudne emocje, kt\u00f3re rodzic ju\u017c na tym etapie m\u00f3g\u0142by nazwa\u0107 i na nie zareagowa\u0107.<\/p>\n
Unikanie rozm\u00f3w o \u015bmierci, zw\u0142aszcza w sytuacji kiedy dotyczy to bliskiej osoby czy ukochanego zwierz\u0119cia, powoduje w dziecku jeszcze wi\u0119ksze poczucie zagro\u017cenia i zagubienia, bowiem nie rozumie ono tego, co si\u0119 sta\u0142o, ani tego, co prze\u017cywa. Mimo szczerych intencji doros\u0142ych, by chroni\u0107 dziecko przed cierpieniem, mo\u017ce to powodowa\u0107 niezrozumienie sytuacji, szukanie w\u0142asnych wyja\u015bnie\u0144 i ogromny l\u0119k, kt\u00f3ry bywa przyczyn\u0105 powa\u017cnych problem\u00f3w. Rozmawiaj\u0105c, rodzice daj\u0105 dziecku przestrze\u0144 do wyra\u017cenia emocji, a przez to umo\u017cliwiaj\u0105 szybszy powr\u00f3t do r\u00f3wnowagi i przygotowuj\u0105 na inne trudne sytuacje w \u017cyciu. Tym samym chroni\u0105 przed d\u0142ugotrwa\u0142ymi konsekwencjami nieprze\u017cytej \u017ca\u0142oby. Adekwatn\u0105 pomoc\u0105 b\u0119dzie dla dziecka po\u015bwi\u0119canie mu tyle uwagi, ile tylko potrzebuje, cierpliwe udzielanie jasnych i szczerych odpowiedzi na wszelkie pytania i w\u0105tpliwo\u015bci j\u0119zykiem przystosowanym do wieku dziecka. Problem ten mo\u017ce by\u0107 w umy\u015ble dziecka bardziej przygn\u0119biaj\u0105cy, je\u015bli s\u0142yszy eufemistyczne okre\u015blenia \u015bmierci, takie jak: \u201eKto\u015b odszed\u0142\u201d, \u201eStracili\u015bmy go\u201d, \u201eBabcia usn\u0119\u0142a i ju\u017c si\u0119 nie obudzi\u201d, \u201eDziadek zachorowa\u0142 i umar\u0142\u201d. S\u0142ysz\u0105c takie komunikaty, dziecko mo\u017ce odbiera\u0107 je bardzo konkretnie, np. skoro kto\u015b odszed\u0142, to mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107, a je\u015bli stracili\u015bmy kogo\u015b, to mo\u017cemy go odnale\u017a\u0107.<\/p>\n
Dlatego rozmawiaj\u0105c z dzieckiem o \u015bmierci, trzeba by\u0107 konkretnym i jednoznacznym, by nie pozostawia\u0107 miejsca na domys\u0142y. Trzeba poda\u0107 informacj\u0119 o przyczynach \u015bmierci w komunikacie adekwatnym do wieku dziecka i zapewni\u0107 o nieodwracalno\u015bci tego procesu.<\/p>\n
W rozmowie z m\u0142odszymi lub mniej dojrza\u0142ymi dzie\u0107mi lepiej pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 analogi\u0105 do \u015bwiata zwierz\u0105t lub ro\u015blin, kt\u00f3re rozkwitaj\u0105, a potem obumieraj\u0105.<\/p>\n
Pami\u0119tamy jednak, jakie by\u0142y pi\u0119kne, podobnie pami\u0119tamy ludzi, kt\u00f3rzy umarli. Z pomoc\u0105 rodzicom i dzieciom mo\u017ce przyj\u015b\u0107 bajkoterapia, np. \u201eBajki, kt\u00f3re lecz\u0105\u201d. Dzieci w wieku 5\u22126 lat nie potrzebuj\u0105 pog\u0142\u0119bionego, teologicznego wyk\u0142adu na temat \u015bmierci i tego, co si\u0119 dzieje potem. Rodzice wierz\u0105cy mog\u0105 przekaza\u0107 swoj\u0105 wiar\u0119 w \u017cycie po \u015bmierci, nadziej\u0119 na spotkanie ze zmar\u0142\u0105 osob\u0105.<\/p>\n
Warto, \u017ceby dziecko znalaz\u0142o jakie\u015b pocieszenie (np. \u201eBabcia na nas patrzy, nic jej ju\u017c nie boli\u201d ). Jednak z tego typu rozmowami nale\u017cy uwa\u017ca\u0107, bo z jednej strony mog\u0105 uspokoi\u0107 i da\u0107 nadziej\u0119, ale z drugiej strony np. obietnica spotkania ze zmar\u0142\u0105 osob\u0105 mo\u017ce powodowa\u0107, \u017ce dziecko samo b\u0119dzie chcia\u0142o umrze\u0107, by szybciej do niej do\u0142\u0105czy\u0107.<\/p>\n
M\u00f3wienie, \u017ce B\u00f3g zabra\u0142 kogo\u015b do siebie budzi l\u0119k i z\u0142o\u015b\u0107 na tego Boga. Spokojnie przyjmowa\u0107 gwa\u0142towne wybuchy i niezgod\u0119 dziecka na to, co us\u0142yszy. Nie oczekiwa\u0107, \u017ce wystarczy wypowiedzie\u0107 wszystko podczas jednej rozmowy. Ta sprawa wymaga powtarzania.<\/p>\n
Nie ba\u0107 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o smutku i b\u00f3lu towarzysz\u0105cym \u015bmierci. Da\u0107 dziecku do zrozumienia, \u017ce \u015bmier\u0107 danej osoby (je\u015bli to by\u0142 kto\u015b bliski dla dziecka), zwierz\u0119cia nie zosta\u0142a w \u017caden spos\u00f3b przez nie zawiniona.<\/p>\n
Z dzieckiem 7-letnim, a nawet m\u0142odszym, mo\u017cemy ju\u017c rozmawia\u0107 o tym, na ile chce si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 w przygotowania do pogrzebu (np. wybra\u0107 kwiaty, kt\u00f3re zmar\u0142a osoba lubi\u0142a), czy chce uczestniczy\u0107 w uroczysto\u015bciach \u017ca\u0142obnych, i uszanowa\u0107 jego wyb\u00f3r w tej sprawie. Po\u017cegnanie ze zmar\u0142ym jest bardzo wa\u017cne dla prawid\u0142owego prze\u017cycia \u017ca\u0142oby.<\/p>\n
Strata bliskiej osoby ogromnie zaburza poczucie bezpiecze\u0144stwa u dziecka. Odbudowanie go jest podstawowym zadaniem doros\u0142ych. Przez pewien czas dziecko mo\u017ce bardziej potrzebowa\u0107 kontaktu z bliskimi osobami.<\/p>\n
Tym, co pomaga odzyska\u0107 poczucie bezpiecze\u0144stwa i uspokoi\u0107 si\u0119, s\u0105: cierpliwo\u015b\u0107, ciep\u0142o, kontakt fizyczny, powr\u00f3t do sta\u0142ego porz\u0105dku dnia i tygodnia, dotrzymywanie um\u00f3w. To pokazuje, \u017ce \u017cycie trwa nadal, \u015bwiat wok\u00f3\u0142 nie przestaje istnie\u0107, s\u0105 pewne rzeczy sta\u0142e i przewidywalne.<\/p>\n
Nale\u017cy dziecku okaza\u0107 wsparcie i akceptacj\u0119. Nie mo\u017cna blokowa\u0107 wyra\u017cania emocji, pami\u0119taj\u0105c o tym, \u017ce mog\u0105 one by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne, rozmawia\u0107 o nich. Jednocze\u015bnie nie mo\u017cemy dziecka do niczego zmusza\u0107: mo\u017ce nie chcie\u0107 rozmawia\u0107, wa\u017cne jest, by wiedzia\u0142o, \u017ce je\u015bli poczuje tak\u0105 potrzeb\u0119, to nie jest samo, \u017ce wszystkie uczucia, kt\u00f3re prze\u017cywa, s\u0105 w porz\u0105dku i maj\u0105 prawo si\u0119 pojawi\u0107.<\/p>\n
Warto m\u00f3wi\u0107 o swoich uczuciach \u2212 pokazujemy w ten spos\u00f3b, \u017ce my r\u00f3wnie\u017c prze\u017cywamy strat\u0119, \u017ce uczucia, kt\u00f3re prze\u017cywa dziecko, nie s\u0105 z\u0142e, dziecinne czy nienormalne i nie trzeba si\u0119 ich wstydzi\u0107.<\/p>\n
Odej\u015bcie bliskiej osoby jest dla dziecka przerwaniem bardzo wa\u017cnej wi\u0119zi. Dlatego wa\u017cne jest, by mog\u0142o ono po\u017cegna\u0107 si\u0119 ze zmar\u0142ym, ale jednocze\u015bnie zachowa\u0107 t\u0119 wi\u0119\u017a. Pomocne jest zachowanie wspomnie\u0144, tworzenie album\u00f3w, skrzynek czy s\u0142oiczk\u00f3w pami\u0119ci, a tak\u017ce odwiedzanie grobu, wybieranie kwiat\u00f3w i zniczy.<\/p>\n
Dzieci mog\u0105 mie\u0107 te\u017c potrzeb\u0119 rysowania obrazk\u00f3w, laurek dla zmar\u0142ej osoby i zanoszenia ich na cmentarz \u2212 dzi\u0119ki temu czuj\u0105, \u017ce nadal maj\u0105 kontakt z ukochan\u0105 osob\u0105.<\/p>\n
Nale\u017cy unika\u0107 sformu\u0142owa\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 trudne i bolesne, np. \u201eMusisz teraz by\u0107 dzielny\u201d, \u201eTylko ty zosta\u0142e\u015b mamie\u201d, \u201eMama ma ju\u017c wystarczaj\u0105co du\u017co zmartwie\u0144\u201d, nie nale\u017cy te\u017c m\u00f3wi\u0107 \u201eWiem, co czujesz\u201d, bo uczucia zwi\u0105zane ze strat\u0105 mog\u0105 by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne, nie mo\u017cemy zak\u0142ada\u0107, co dziecko czuje lub \u017ce odczuwa to samo, co my.<\/p>\n
Niewskazane s\u0105 tak\u017ce zwroty typu: \u201eB\u0119dzie dobrze\u201d, \u201eWe\u017a si\u0119 w gar\u015b\u0107\u201d, \u201eNie p\u0142acz\u201d.<\/p>\n
Bibliografia: D. Brett, Bajki, kt\u00f3re lecz\u0105, cz. 1 \u2212 rozdz. 9, GWP, Sopot 2014. M. Keirse,<\/p>\n
Smutek dziecka. Jak pom\u00f3c dziecku prze\u017cy\u0107 strat\u0119 i \u017ca\u0142ob\u0119?, Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne POLWEN, Radom 2005. A. Korlak-\u0141ukasiewicz,<\/p>\n
Prze\u017cywanie \u017ca\u0142oby przez dzieci, \u201eRocznik Lubuski\u201d, 2013, 39(2), s. 119\u2212130. P. Ksi\u0119\u017cyk,<\/p>\n
Amelka i motyle, https:\/\/bajki-zasypianki.pl\/ P. Stalfelt,<\/p>\n
Ma\u0142a ksi\u0105\u017cka o \u015bmierci, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2008. E.E. Schmitt,<\/p>\n
Oskar i Pani R\u00f3\u017ca, Spo\u0142eczny Instytut Wydawniczy Znak, Krak\u00f3w 2017.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o: Ksi\u0105\u017cka dla nauczyciela \u201e Dzieciaki w akcji\u201d, pi\u0119ciolatek, Nowa Era<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
L\u0119ki egzystencjalne \u2212 jak rozmawia\u0107 o \u015bmierci i stracie? Kiedy dziecko ma 5 lat, poj\u0119cie \u201e\u015bmier\u0107\u201d zaczyna nabiera\u0107 dla niego bardziej szczeg\u00f3\u0142owej i konkretnej postaci. Wtedy zaczyna wykazywa\u0107 obawy dotycz\u0105ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-353","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pedagogizacja-rodzicow","clearfix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/353","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=353"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/353\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":354,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/353\/revisions\/354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}