profesor Zimbardo definiuje emocje jako: \u201ez\u0142o\u017cony zesp\u00f3\u0142 zmian cielesnych i psychicznych, obejmuj\u0105cych pobudzenie fizjologiczne, uczucia, procesy poznawcze i reakcje behawioralne wykonywane w odpowiedzi na sytuacj\u0119 spostrzegan\u0105 jako wa\u017cna dla danej osoby\u201d. Rozpoznawanie, r\u00f3\u017cnicowanie i nazywanie uczu\u0107 u siebie i innych to jedna z wa\u017cniejszych kompetencji emocjonalnych, kt\u00f3ra jest podstaw\u0105 znacznie bardziej z\u0142o\u017conych umiej\u0119tno\u015bci, pozwalaj\u0105cych na poznanie siebie, rozumienie zwi\u0105zk\u00f3w zachodz\u0105cych mi\u0119dzy lud\u017ami.<\/p>\n
Je\u015bli dziecko (a tak\u017ce doros\u0142y) potrafi odczytywa\u0107, r\u00f3\u017cnicowa\u0107 i odkrywa\u0107 przyczyny stan\u00f3w emocjonalnych na podstawie j\u0119zyka cia\u0142a, b\u0119dzie w stanie, w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu: rozpoznawa\u0107 swoje emocje \u2013 okre\u015bla\u0107 ich poziom i nat\u0119\u017cenie; okre\u015bla\u0107, w jakim jest nastroju, rozumie\u0107 dlaczego tak si\u0119 czuje; wyra\u017ca\u0107 swoje emocje i nad nimi panowa\u0107; odczytywa\u0107, jak czuj\u0105 si\u0119 osoby w jego otoczeniu i wp\u0142ywa\u0107 na ich emocje, i wreszcie nawi\u0105zywa\u0107 g\u0142\u0119bsze relacje oraz pomaga\u0107 innym ludziom.<\/p>\n
Nauk\u0119 rozpoznawania emocji u siebie i innych rodzice powinni zacz\u0105\u0107 od najm\u0142odszych lat dziecka, pocz\u0105tkowo g\u0142\u00f3wnie przez dotyk, kontakt wzrokowy, ton g\u0142osu, a nast\u0119pnie odpowiednie komunikaty i w\u0142asny przyk\u0142ad. Na szcz\u0119\u015bcie, umiej\u0119tno\u015b\u0107 odczytywania emocji, przekona\u0144 i preferencji, okre\u015blana naukowo jako teoria umys\u0142u, jest zaprogramowana biologicznie i ostatecznie kszta\u0142tuje si\u0119 do pi\u0105tego roku \u017cycia, cho\u0107 s\u0105 dzieci, kt\u00f3re od urodzenia przejawiaj\u0105 deficyty w tym obszarze \u2013 dzieci ze spektrum autyzmu.<\/p>\n
Trudne emocje zdarzaj\u0105 si\u0119 w \u017cyciu ka\u017cdego z nas. Cz\u0119sto wiele nieprzyjemnych emocji w dziecku wzbudzaj\u0105 lub pog\u0142\u0119biaj\u0105 rodzice swoimi komunikatami i zachowaniami, np. zawstydzanie go przez ocen\u0119 czy krytyk\u0119, wzbudzanie poczucia winy przez wym\u00f3wki albo obra\u017canie si\u0119. S\u0105 to zachowania toksyczne, z kt\u00f3rymi m\u0142odsze dzieci nie umiej\u0105 sobie poradzi\u0107.<\/p>\n
Innym bardzo szkodliwym dla dziecka zachowaniem jest brak akceptacji dla jego uczu\u0107, np. komunikaty:<\/p>\n
Daj\u0105 one dziecku do zrozumienia, \u017ce wyra\u017canie swoich uczu\u0107 (emocje pierwotne, takie jak smutek, z\u0142o\u015b\u0107, strach, rado\u015b\u0107) nie jest mile widziane lub wr\u0119cz karane, przez co dziecko zaczyna si\u0119 ich wstydzi\u0107 (uczucia wt\u00f3rne), unika\u0107 lub wyra\u017ca\u0107 w innej formie, np. somatycznie.<\/p>\n
Wielu nieprzyjemnych emocji w og\u00f3le da\u0142oby si\u0119 unikn\u0105\u0107, gdyby doro\u015bli inaczej podchodzili do siebie i do dzieci. Rodzice bardzo cz\u0119sto zak\u0142adaj\u0105, \u017ce dzieci celowo zachowuj\u0105 si\u0119 \u017ale, zapominaj\u0105c, \u017ce s\u0105 jeszcze ma\u0142e i nie maj\u0105 takich jak oni umiej\u0119tno\u015bci regulacji swoich stan\u00f3w emocjonalnych.<\/p>\n
Ross W. Greene twierdzi, \u017ce: \u201eKa\u017cde dziecko zachowuje si\u0119 dobrze, je\u015bli potrafi\u201d.<\/p>\n
Zamiast wi\u0119c skupia\u0107 si\u0119 na karaniu dzieci za niepo\u017c\u0105dane zachowania, warto przeanalizowa\u0107 ich \u017ar\u00f3d\u0142o i zastanowi\u0107 si\u0119, jakich wa\u017cnych umiej\u0119tno\u015bci brakuje dziecku i jak mo\u017cna wsp\u00f3lnie rozwi\u0105za\u0107 problem.<\/p>\n
Bardzo cz\u0119sto nadmiarowe i niepomocne reakcje rodzic\u00f3w wynikaj\u0105 ze zniekszta\u0142conych przekona\u0144 na temat tego, jak powinno zachowywa\u0107 si\u0119 dziecko i oni sami, np. Robisz mi na z\u0142o\u015b\u0107, Jeste\u015b egoist\u0105, Jeste\u015b bardzo niepos\u0142usznym dzieckiem, Brak ci szacunku,<\/p>\n
Dobry rodzic nigdy si\u0119 nie z\u0142o\u015bci, Moje dziecko powinno mnie zawsze s\u0142ucha\u0107.<\/p>\n
Pom\u00f3c dziecku zrozumie\u0107 swoje emocje (tak, \u017ceby nie czu\u0142o si\u0119 nimi przyt\u0142oczone) i ewentualne przyczyny jego zachowania.<\/p>\n
Pozwala\u0107 dziecku okazywa\u0107 trudne emocje, wyra\u017ca\u0107 akceptacj\u0119 dla wszystkich jego uczu\u0107 i pomaga\u0107 mu skierowa\u0107 uczucia \u201ena w\u0142a\u015bciwe tory\u201d \u2013 odpowiednio je wyrazi\u0107. Rozwija\u0107 cierpliwo\u015b\u0107 i ch\u0119\u0107 wys\u0142uchania dziecka w czasie zdenerwowania.<\/p>\n
Rozwija\u0107 asertywn\u0105 komunikacj\u0119 z dzieckiem. Przyk\u0142ad: Kiedy to robisz (opis zachowania dziecka), ja czuj\u0119 (opis twoich odczu\u0107), poniewa\u017c (uzasadnienie). Chc\u0119 \u017ceby\u015b (twoje oczekiwania).<\/p>\n
Stan psychiczny dziecka bardzo szybko udziela si\u0119 rodzicowi. Rodzic, kt\u00f3ry pozwoli si\u0119 ponie\u015b\u0107 negatywnym emocjom, przegrywa, poniewa\u017c sytuacja zamiast ulec poprawie, b\u0119dzie si\u0119 pogarsza\u0107 i stawa\u0107 coraz trudniejsza do opanowania. Z\u0142oszczenie si\u0119 i umiej\u0119tno\u015b\u0107 roz\u0142adowywania z\u0142o\u015bci bez szkody dla innych jest bezcenn\u0105 umiej\u0119tno\u015bci\u0105.<\/p>\n
Je\u015bli nie posi\u0105d\u0105 jej doro\u015bli, to nie naucz\u0105 jej swoich dzieci. Przesta\u0107 identyfikowa\u0107 z\u0142o\u015b\u0107 dziecka z byciem niegrzecznym (cho\u0107 czasami tak si\u0119 zdarza).<\/p>\n
Zmieni\u0107 perspektyw\u0119 patrzenia na swoje dziecko (zmiana sposobu my\u015blenia o zachowaniu dziecka) \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego zachowa\u0144 nie jest wymierzona przeciwko rodzicom. Stara\u0107 si\u0119 traktowa\u0107 je z szacunkiem i godno\u015bci\u0105, na kt\u00f3r\u0105 zas\u0142uguje, nawet je\u015bli nie zawsze potrafi zachowa\u0107 si\u0119 tak, jakby oczekiwali tego rodzice.<\/p>\n
Pami\u0119ta\u0107, \u017ce celem jest pom\u00f3c dziecku lepiej rozumie\u0107 siebie i swoje otoczenie. Traktowa\u0107 dziecko, jakby by\u0142o dobrym cz\u0142owiekiem, nawet je\u015bli czasami zachowuje si\u0119 niew\u0142a\u015bciwie. Oddzieli\u0107 jego zachowanie od jego podstawowej warto\u015bci jako istoty ludzkiej. To pomo\u017ce mu uwierzy\u0107 w siebie i stawa\u0107 si\u0119 lepszym. Uczy\u0107 dziecko innych, bardziej konstruktywnych sposob\u00f3w roz\u0142adowywania napi\u0119cia i radzenia sobie z nieprzyjemnymi emocjami, np. ciekawym pomys\u0142em mo\u017ce by\u0107 stworzenie w\u0142asnej ksi\u0105\u017ceczki o dobrych sposobach na z\u0142o\u015b\u0107, smutek, strach. W sytuacji kiedy dziecko prze\u017cywa dan\u0105 emocj\u0119, mo\u017ce zdecydowa\u0107, kt\u00f3ry spos\u00f3b wybiera, co daje mu poczucie wp\u0142ywu na zmian\u0119 swojego samopoczucia.<\/p>\n
Nie koncentrowa\u0107 si\u0119 na dziecku tylko w kryzysowych sytuacjach, a przede wszystkim skupi\u0107 si\u0119 na brakuj\u0105cych umiej\u0119tno\u015bciach emocjonalno-spo\u0142ecznych i je rozwija\u0107, np. czekanie na swoj\u0105 kolej, dzielenie si\u0119, okazywanie sympatii. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wybuch\u00f3w z\u0142o\u015bci czy napad\u00f3w l\u0119ku daje si\u0119 przewidzie\u0107, a to oznacza, \u017ce przynajmniej wi\u0119kszo\u015bci z nich mo\u017cna przeciwdzia\u0142a\u0107. Uczy\u0107 dziecko odpoczywania i dbania o dobre samopoczucie \u2013 zrelaksowany rodzic to zrelaksowane dziecko. S\u0142uchanie swoich my\u015bli \u2013 rozpoznawanie i podwa\u017canie mowy wewn\u0119trznej. To niezwykle cenna umiej\u0119tno\u015b\u0107 w opanowywaniu nieprzyjemnych emocji. Kiedy dziecko umie powiedzie\u0107, co my\u015bli, mo\u017cna pokaza\u0107 mu, jak spos\u00f3b my\u015blenia oddzia\u0142uje na jego samopoczucie i jak mo\u017ce temu zaradzi\u0107, np. zmieniaj\u0105c podej\u015bcie. Kiedy dziecko zmaga si\u0119 ze strachem lub l\u0119kiem, nale\u017cy je stopniowo oswaja\u0107 z trudnymi dla niego sytuacjami, tak\u017ce w formie wyobra\u017ce\u0144 czy zabawy.<\/p>\n
Rodzice mog\u0105 znale\u017a\u0107 pomocne wskaz\u00f3wki w ksi\u0105\u017cce \u201eNie strach si\u0119 ba\u0107\u201d L. Cohena. Dr Stuart Shanker oraz Teresa Barker stworzyli skuteczn\u0105 metod\u0119 samoregulacji (w skr\u00f3cie Self-Reg), kt\u00f3ra obejmuje wszystkie najwa\u017cniejsze obszary funkcjonowania dziecka. Self-Reg sk\u0142ada si\u0119 z pi\u0119ciu krok\u00f3w:<\/p>\n
Artyku\u0142 zacytowany z \u201eKsi\u0105\u017cki dla nauczyciela\u201d \u2013 Dzieciaki w akcji, pi\u0119ciolatki, Nowa Era<\/p>\n
Autorzy porad dla nauczycieli i rodzic\u00f3w: Anna Dobosz, Katarzyna Kajkowska (terapeuta SI), Anna Lewandowska (logopeda), Ewelina Wilkos (psycholog).<\/p>\n
BK<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Drodzy Rodzice, profesor Zimbardo definiuje emocje jako: \u201ez\u0142o\u017cony zesp\u00f3\u0142 zmian cielesnych i psychicznych, obejmuj\u0105cych pobudzenie fizjologiczne, uczucia, procesy poznawcze i reakcje behawioralne wykonywane w odpowiedzi na sytuacj\u0119 spostrzegan\u0105 jako wa\u017cna […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-377","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pedagogizacja-rodzicow","clearfix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=377"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":378,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/377\/revisions\/378"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}