Nic tak nie oddzia\u0142uje na dziecko jak bezpo\u015bredni kontakt z rodzicami i dawany przez nich przyk\u0142ad. W rodzinie dziecko uczy si\u0119, w jaki spos\u00f3b okazywa\u0107 swoje uczucia, radzi\u0107 sobie z konfliktami interpersonalnymi oraz negocjowa\u0107 w\u0142asny punkt widzenia. Rodzina stanowi \u017ar\u00f3d\u0142o okre\u015blonych norm i warto\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 przyda\u0107
\nsi\u0119 dziecku. Niekt\u00f3rzy rodzice maj\u0105 jednak ma\u0142\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce swoim zachowaniem wzmacniaj\u0105 trudne zachowanie u dzieci (w tym agresj\u0119, bunt, uleg\u0142o\u015b\u0107). Do niew\u0142a\u015bciwych postaw rodzicielskich zalicza si\u0119:
\nodrzucenie, unikanie kontaktu z dzieckiem, nadopieku\u0144czo\u015b\u0107, stawianie nadmiernych wymaga\u0144 lub postaw\u0119 przeciwn\u0105, polegaj\u0105c\u0105 na zbyt du\u017cym liberalizmie i pob\u0142a\u017cliwo\u015bci.
\nDziecko odtr\u0105cone czuje si\u0119 niepotrzebne i mo\u017ce walczy\u0107 o swoj\u0105 pozycj\u0119 lub zwraca\u0107 na siebie uwag\u0119 z\u0142ym zachowaniem, cho\u0107 nieakceptowanym przez rodzic\u00f3w, ale powoduj\u0105cym, \u017ce staje w centrum ich zainteresowania. Takie dzieci s\u0105 mniej wytrwa\u0142e i zdolne do koncentracji uwagi, uczuciowo niesta\u0142e, nieufne, boja\u017aliwe lub agresywne.
\nNa dziecku rodzic\u00f3w nadmiernie ochraniaj\u0105cych dzieci skupia si\u0119 uwaga wszystkich, jego potrzeby dominuj\u0105 nad potrzebami innych, wszyscy mu s\u0142u\u017c\u0105. Takie post\u0119powanie rodzic\u00f3w op\u00f3\u017ania osi\u0105gni\u0119cie przez nie dojrza\u0142o\u015bci emocjonalnej i spo\u0142ecznej, co mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do z\u0142ego przystosowania dziecka w \u015brodowisku przedszkolnym i szkolnym.
\nW ostatnich latach niepokoj\u0105co wzros\u0142a cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 zachowa\u0144 agresywnych w\u015br\u00f3d dzieci i m\u0142odzie\u017cy szkolnej, a wyniki bada\u0144 potwierdzaj\u0105 dominacj\u0119 agresji s\u0142ownej. Przyczyn agresji s\u0142ownej mo\u017ce by\u0107 wiele:
\nniska samoocena, prze\u017cywanie r\u00f3\u017cnego rodzaju niepowodze\u0144, nuda, brak umiej\u0119tno\u015bci warto\u015bciowego sp\u0119dzania wolnego czasu, brak kontaktu z rodzicami, ciep\u0142a domowego, wzorce zachowa\u0144 agresywnych ogl\u0105dane w telewizji i grach komputerowych, wp\u0142yw grupy r\u00f3wie\u015bniczej, brak odpowiednich wzorc\u00f3w w\u015br\u00f3d doros\u0142ych, brak tolerancji. Czasami powodem agresji s\u0142ownej mo\u017ce by\u0107 zazdro\u015b\u0107 o inne dziecko, rywalizacja
\ni nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 zdrowego radzenia sobie z emocjami, w tym z frustracj\u0105 potrzeb. Kiedy dziecko nie radzi sobie z takimi stanami emocjonalnymi, jak rozdra\u017cnienie, niezadowolenie, napi\u0119cie, gniew, strach lub l\u0119k, mo\u017ce zacz\u0105\u0107 zachowywa\u0107 si\u0119 wrogo wobec innych.
\nPrzez s\u0142owne docinki dzieci sprawdzaj\u0105 te\u017c si\u0142\u0119 przezywania: daj\u0105 innym do zrozumienia, \u017ce \u201erz\u0105dz\u0105\u201d i mog\u0105 u\u017cywa\u0107 w\u0142a\u015bnie takiego j\u0119zyka, sprawdzaj\u0105 moc poszczeg\u00f3lnych s\u0142\u00f3w oraz reakcje, jakie wywo\u0142uj\u0105.
\nZazwyczaj agresywne s\u0142ownie dzieci maj\u0105 niski poziom samooceny. Zani\u017cona samoocena jest z regu\u0142y nast\u0119pstwem wychowania przez krytycznych czy nadmiernie wymagaj\u0105cych rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy ci\u0105gle wyra\u017caj\u0105 niezadowolenie z tego, co dziecko zrobi\u0142o. Na samoocen\u0119 wp\u0142ywa tak\u017ce atrakcyjno\u015b\u0107 fizyczna. Poczucie braku atrakcyjno\u015bci mo\u017ce by\u0107 powodem zamkni\u0119cia si\u0119 w sobie, niech\u0119ci i poczucia samotno\u015bci. Niezadowolenie
\nz siebie, niska samoocena wywo\u0142uj\u0105 zachowania agresywne, zuchwa\u0142o\u015b\u0107 i arogancj\u0119.
\nRola rodzic\u00f3w:
\nNajlepsz\u0105 i najskuteczniejsz\u0105 metod\u0105 jest zapewnienie dziecku mi\u0142o\u015bci, akceptacji i bezpiecze\u0144stwa. W\u0142a\u015bnie rodzina powinna wyposa\u017cy\u0107 dziecko w mechanizmy, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 mu kontrol\u0119 emocji.
\nNauczcie dziecko rozr\u00f3\u017cnia\u0107, jakie zachowania i s\u0142owa s\u0105 przezywaniem i wy\u015bmiewaniem si\u0119, a jakie nie.
\nZanim zaczniecie egzekwowa\u0107 dan\u0105 zasad\u0119, upewnijcie si\u0119, \u017ce dziecko wie, jakie zachowania s\u0105 niedopuszczalne.
\nKary i nagrody, czyli negatywne i pozytywne wzmocnienia, s\u0105 istotnym czynnikiem wychowawczym.
\nBardziej skuteczne s\u0105 wzmocnienia pozytywne, chocia\u017c w\u015br\u00f3d wielu rodzic\u00f3w wci\u0105\u017c jeszcze pokutuje przekonanie, \u017ce to kara kszta\u0142tuje charakter. Karz\u0105c za agresj\u0119, niekiedy mo\u017cna uzyska\u0107 rezultat odwrotny od zamierzonego. Ukarane zachowanie samo nie znika, po prostu pozostaje w ukryciu. Dziecko zamiast zrozumie\u0107, \u017ce przezywanie jest z\u0142e, nauczy si\u0119, \u017ce musi unika\u0107 przy\u0142apania. Niezwykle bolesne dla dziecka jest stosowanie surowych kar, zw\u0142aszcza fizycznych, ale r\u00f3wnie\u017c psychicznych, np. nieodzywanie si\u0119 do dziecka, zastraszanie. Stosowanie kar fizycznych wywo\u0142uje u dziecka frustracj\u0119 i jest zachowaniem
\nagresywnym.
\nJako \u017ce przezywanie jest bardzo irytuj\u0105ce, rodzice cz\u0119sto ulegaj\u0105 pokusie odkrzykni\u0119cia dziecku tych samych s\u0142\u00f3w, kt\u00f3rymi dziecko ich zrani\u0142o, np. Sam jeste\u015b g\u0142upi. Ty bachorze. Takie zachowanie daje dziecku przyzwolenie na u\u017cywanie s\u0142\u00f3w, kt\u00f3rymi pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 rodzic. Zamiast tego skierujcie sw\u00f3j gniew na wyja\u015bnienie, dlaczego jego zachowanie was zdenerwowa\u0142o.
\nRodzice mog\u0105 zastosowa\u0107 technik\u0119 \u201eczasu na zastanowienie\u201d i wyci\u0105gn\u0105\u0107 konsekwencje, np. m\u00f3wi\u0105c:
\nGdy m\u00f3wisz w ten spos\u00f3b do siostry, robisz rzeczy nieakceptowane i tracisz okazj\u0119 do zabawy. Przykro mi, \u017ce przezwa\u0142e\u015b siostr\u0119. Czas na zastanowienie.
\nStarajcie si\u0119 lepiej nadzorowa\u0107 zabawy dzieci i przys\u0142uchiwa\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b rozmawiaj\u0105, oraz reagowa\u0107 w momencie, kiedy obra\u017caj\u0105 si\u0119 s\u0142ownie. Proponujcie lepsze sposoby na wyra\u017cenie swoich emocji.
\nZauwa\u017cajcie i chwalcie dziecko, gdy u\u017cywa w\u0142a\u015bciwego j\u0119zyka zamiast przezywania, aby \u0142atwiej mu by\u0142o odr\u00f3\u017cni\u0107 to, co jest akceptowane, od tego, co nie jest.
\nB\u0105d\u017acie konsekwentni i reagujcie za ka\u017cdym razem, gdy dziecko z\u0142amie zasad\u0119 dotycz\u0105c\u0105 przezywania i wy\u015bmiewania si\u0119 z innych. Uczcie je, \u017ce s\u0105 to zachowania niedopuszczalne.
\nZamiast wp\u0119dza\u0107 dziecko w poczucie winy i o\u015bmiesza\u0107, postarajcie si\u0119 wzbudzi\u0107 w nim empati\u0119 wobec osoby, kt\u00f3rej sprawi\u0142o przykro\u015b\u0107. M\u00f3wcie tak\u017ce o warto\u015bciach, jakie cenicie, np. szacunek wobec innych, tolerancja. Mo\u017cecie razem czyta\u0107 opowiadania dla dzieci poruszaj\u0105ce te tematy, np. \u201eWielka ksi\u0119ga warto\u015bci. Opowiadania o szczero\u015bci, tolerancji i innych wa\u017cnych sprawach\u201d.
\nJe\u015bli dziecko przejawia takie zachowania w przedszkolu lub do\u015bwiadcza ich ze strony innych dzieci, pilnie skontaktujcie si\u0119 z wychowawc\u0105, \u017ceby zapewni\u0107 mu wi\u0119ksz\u0105 opiek\u0119. Kiedy dziecko jest obiektem przezywania i kpin, warto zastanowi\u0107 si\u0119, czy nie odstaje w jaki\u015b istotny spos\u00f3b od grupy r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, np. ubiorem, sposobem zachowania si\u0119, oraz czy s\u0105 zaspokojone jego podstawowe potrzeby psychiczne, a zw\u0142aszcza potrzeba kontakt\u00f3w uczuciowych, uznania spo\u0142ecznego i samodzielno\u015bci.
\nW trudnej sytuacji du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywa terapia, w tym zaj\u0119cia grupowe, gdzie dziecko ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 nauczy\u0107 si\u0119 wa\u017cnych umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych.
\nZwr\u00f3\u0107cie uwag\u0119, czy nie jeste\u015bcie modelami agresywnych zachowa\u0144 u swojego dziecka \u2013 jak je traktujecie i w jaki spos\u00f3b m\u00f3wicie o innych, czy przypadkiem si\u0119 nie wy\u015bmiewacie, czy pozwalacie na agresj\u0119 lub wr\u0119cz do niej zach\u0119cacie, np. \u017ceby odpowiedzia\u0142o kole\u017cance lub koledze w ten sam spos\u00f3b.
\nNiew\u0142a\u015bciwa atmosfera domu rodzinnego, tj. ch\u0142\u00f3d emocjonalny lub nadmierna opieka i czu\u0142o\u015b\u0107, wyst\u0119powanie sta\u0142ych napi\u0119\u0107 i konflikt\u00f3w, niew\u0142a\u015bciwe metody wychowawcze w domu, przedszkolu (nadmierne wymagania, kary), awantury domowe, kryzys rodzinny (patologie, jak alkoholizm i przemoc rodzic\u00f3w) mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 agresji.<\/p>\n
Bibliografia<\/p>\n
J.D. Sparrow, T.B. Brazelton, \u201eZ\u0142o\u015b\u0107 i agresja u dzieci\u201d, Gda\u0144skie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2017.
\nE. McGinnis, A.P. Goldstein, \u201eKszta\u0142towanie umiej\u0119tno\u015bci prospo\u0142ecznych ma\u0142ego dziecka. Profilaktyka agresji
\ni zaburze\u0144 zachowania w przedszkolu i przygotowaniu do szko\u0142y\u201d, Instytut Amity, Warszawa 2003.
\nT. Blanch, A. Gasol, \u201eWielka ksi\u0119ga warto\u015bci. Opowiadania o szczero\u015bci, tolerancji i innych wa\u017cnych
\nsprawach\u201d, Nasza Ksi\u0119garnia, Warszawa 2018.
\nArtyku\u0142 z Ksi\u0105\u017cki Nauczyciela \u201d Dzieciaki w akcji\u201d, pi\u0119ciolatki. Nowa Era
\nAutorzy porad specjalist\u00f3w: Anna Lewandowska \u2013 logopeda, Katarzyna Kajkowska \u2013 terapeuta SI, Ewelina Wilkos \u2013 psycholog.<\/p>\n
<\/p>\n
BK<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Drodzy Rodzice! Nic tak nie oddzia\u0142uje na dziecko jak bezpo\u015bredni kontakt z rodzicami i dawany przez nich przyk\u0142ad. W rodzinie dziecko uczy si\u0119, w jaki spos\u00f3b okazywa\u0107 swoje uczucia, radzi\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-389","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pedagogizacja-rodzicow","clearfix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/389","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=389"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/389\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":390,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/389\/revisions\/390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zsp5.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}